قال الامام الصادق عليه السلام :

خير الناس من بعدنا من ذاكر بأمرنا ودعا إلى‏ ذكرنا.

وقال أيضاً :

رحم اللَّه امرء أحيا أمرنا. [بحار الانوار، ج‏1، ص‏200]

با توجه به آشنايى كامل و رابطه دوستى صميمانه‏اى كه در طول ساليان‏دراز بين اينجانب و مرحوم علامه محقق حجة الاسلام والمسلمين آقاى حاج‏سيد عبدالعزيز طباطبائى طاب ثراه برقرار بود بر خود لازم دانستم و تكليف‏اخلاقى خود ديدم كه به شكلى در وجه نازل و ضعيف هم كه باشد نسبت به آن‏يگانه موالى اهل بيت و نمايشگر راه و رسم خاندان رسالت ـ در افاضات علمى وروش اخلاقى ـ اداء حقى نمايم، تا ضمناً براى كسانى كه در رابطه با مقام‏روحانيت و شئون دينى برخوردار از امكنات مختلف علمى و مسائل مربوطه‏اندسرنخى باشد و مؤثر.

پس با در پيش بودن مراسم سالگرد آن عالم جليل‏القدر كم نظير بلكه بى‏نظير مناسب ديدم چند سطرى پيرامون گوشه‏اى از دوران حيات پربركت معظم‏له انجام وظيفه نمايم تا فرصتى بعد.

آرى، يك بعد وجودى مرحوم علامه محقق طباطبائى آثار قلمى آن مرحوم‏است كه در قالب كتاب يا مقاله تنظيم و بحسب ظاهر بخش كمى از آنها چاپ‏شده و در اختيار علما و محققين و حوزه‏هاى علميه قرار گرفته است و خودگوياى مقام علمى آن مرحوم و بيانگر رشته‏هاى تخصصى و روش تحقيقى وپرمايگى و ابتكارات مربوطه مى‏باشد ديگر چندان محلى براى بحث و سخن دراين باب به نظر نمى‏رسد.

امّا آنچه براى اينجانب و همچنين براى خوانندگان ارجمند ارزنده، آموزنده‏و قابل توجه است بعد اخلاقى، والائى و سعه نظر آن مرحوم مى‏باشد ؛ چنانكه‏دائماً منزل و كتابخانه شخصى ايشان بدون هيچ گونه تشريفاتى مرجع مؤلفين ومحققين از طبقات مختلف بوده و هر كس هر گونه سؤال تحقيقى و خواسته‏اطلاعاتى در زمينه كتاب يا كتابها و مقالات تأليفى خود داشت با مراجعه به آن‏منبع اطلاعات با دست خالى برنمى‏گشت و چه بسا به درجاتى بيش از آنكه پى‏مى‏گرفت نائل مى‏شد.

چه بسيار مسائل عقيدتى، تاريخى، حديثى و رجالى را كه مرحوم علامه‏طباطبائى ـ با صرف وقت زياد و زحمت تحقيقى و بررسى همه جانبه ـ به صورت‏مقاله يا جزوه و يا رساله‏اى نوشته بود، و چون كسى مسئله را مطرح كرده و موردسؤال قرار مى‏داد و خواستار پاسخگويى مى‏شد، آن مقاله را كه حاصل مقدارى ازعمرش بود بدون هيچ گونه بخل و تنگ‏نظرى و درجازدن در اختيارش قرار مى‏دادتا مشكلش حل گردد.

بيشتر كتاب‏هاى موجود در كتابخانه شخصى بزرگ خود را كه از كشورهاى‏مختلف گردآورى نموده و در جاهاى ديگر ناياب بود و بيش از هر چيز براى‏مراجعين تازگى و ارزش داشت ـ دقيقاً از آغاز تا انجام بررسى نموده و هرگونه‏مطلب يا حديث يا نظريخه سرنوشت‏سازى در آن كتاب بود، در ورق سفيد اول‏آن كتاب با تعيين صفحه درج و يادداشت كرده تا افراد مراجعه كننده بدون دردسرصرف وقت و فشار فكرى و حتى بدون نياز به ديدن فهرست آن كتاب با مرورى بريادداشت‏هاى ايشان فوراً خواسته خود را با اضافاتى به دست آوردند و نقص‏كارشان به راحتى تكميل مى‏شد.

ضمناً آنچه بايد يادآور شد آنست كه به استثناى تعدادى كم، عموم‏مراجعين و كمك‏خواهان در رابطه با كتاب‏هاى مربوط به اهل بيت و فضائل ومناقب ائمه اطهار عليهم السلام به علامه طباطبائى مراجعه و نظرخواهى‏مى‏كردند. نيز آنچه براى اينجانب بطور فوق‏العاده جالب و شگفت‏انگيز بود اين‏بود كه مرحوم علامه طباطبائى به هنگام مراجعه‏اش با برخورد آقامنشانه كتاب‏مورد نياز را در اختيار حقير قرار مى‏داد و مى‏فرمود آن را همراه خود به اصفهان وببر پس از رفع نياز برگردان. وى نه تنها با من چنين سعه نظر و برخورد روحانى وانسانى از خود نشان مى‏داد كه با ديگر واردين از دور يا نزديك هم چنين بود بدون‏آنكه توقعى داشته باشد و حتى‏ قبض رسيد امانى بخواهد.

آرى مرحوم علامه طباطبائى يكى از مصاديق واقعى و بى‏چون حديث‏شريف خير الناس من بعدنا من ذاكر بأمرنا ودعا إلى ذكرنا بود كه بيشترين سهم‏عمر و ديگر سرمايه‏هاى مادى و معنويش صرف مذاكره و گفتگو و فعاليت درباره‏اهل بيت و نشر و اشاعه فضائل و مناقب ايشان مى شد ⁽¹⁾.

حالا چگونه مى‏توان مرحوم علامه طباطبائى را با آن روح انسانى و سعه‏نظر فراموش كرد و راه و رسمش را ناديده انگاشت كه اگر ما هم از يادش غفلت‏كنيم به فرموده امام صادق عليه السلام خير الناس بودنش به قوت خود باقيست‏در پايان فراموش نكنيم كه طبق صدها حديث وارد از ناحيه ائمه معصومين عليهم‏السلام در رابطه با مراتب ايمانى تقوا و علم و انواع عبادات مقامات مختلفى رامطرح فرموده‏اند كه مثلاً عالم دينى از چه درجه و مقامى برخوردار است و رفتن‏به حج چه ثوابى دارد و خدمت به بندگان خدا هر يك در چه درجه‏اى است آنگاه‏عاليترين مقام و موقعيت، مقام كسى اعلام شده كه پيرامون شئون اهل بيت‏مذاكره كند و مردم را با آنان آشنا سازد و آثار خاندان رسالت را برپادارد.

همچنان كه ملاحظه شد از طرف امام ششم حضرت صادق روحى له‏الفداء بهترين افراد بعد از اهل بيت با كلمه » خير الناس من بعدنا من ذاكر بأمرناودعا الى ذكرنا « دعوت كننده به امر ولايت و پيروى ائمه معصومين معرفى شده‏و مرحوم علامه طباطبائى با خدماتشان بهترين نمونه و مصداق اين روايت‏بودند. رحمة الله عليه. ثبتنا اللَّه على‏ ولايتهم ووفقنا لمذاكرة امرهم واحياء آثارهم.

14/جمادى الثانى/ 1417